Gezonde kansen voor de Veenkoloniën

Kans voor de Veenkoloniën is het programma dat in acht jaar tijd bestaande gezondheidsverschillen tussen de regio en de rest van het land heel praktisch gaat verminderen. Niet door eenmalig veel geld in het gebied te stoppen. Wel door stapsgewijs, samen met de inwoners, kansen voor gezondheidsverbetering te zien, te benutten, en te delen. Door in gesprek te gaan en te blijven, ontstaat er ruimte voor de inwoners om aan de eigen kansrijke woon- en werkregio te bouwen. Het programma verbindt bestaande en nog te ontwikkelen initiatieven op weg naar gezondere Veenkoloniën.


Kansen activeren

Specifieke kenmerken van de streek en haar inwoners houden de Veenkoloniën al jaren op achterstand ten opzichte van andere delen van Nederland. Trajecten die landelijk succesvol werden opgestart, hebben hier nooit het gewenste effect gehad. De gezondheidsverschillen bleven groot. Dit programma kiest daarom een andere benadering: de kansen die inwoners zelf zien in beeld brengen en met ondersteuning– kennis, meedenkkracht en financiën –activeren. Zodat inwoners eigenaar worden van hun eigen situatie, en talenten bij zichzelf en bij anderen in hun omgeving ontdekken. En vanuit het vertrouwen dat daaruit ontstaat, kunnen inwoners initiatieven nemen om de eigen gezondheid te verbeteren.


In gesprek

Kans voor de Veenkoloniën is na enkele maanden van voorbereiding gestart in juli 2015 in 13 gemeenten en richt zich op leefstijl, participatie, zorgeffectiviteit en communicatie. De betrokkenheid en inzet van de inwoners staan vanaf dag één centraal. Door de mensen op te zoeken en met ze in gesprek te gaan, komen hun verhalen op tafel en worden bestaande initiatieven zichtbaar. Daardoor is de behoefte per stad, dorp of plattelandsgebied na het eerste jaar beter in beeld. Want dat is ook een uitkomst van deze gesprekken: iedere inwoner heeft zo zijn eigen wensen. Die worden bijvoorbeeld bepaald door de eigen achtergrond, omgeving, en bestaande problemen en vragen. Op basis van deze gesprekken brengen we in kaart aan welke thema’s verder gewerkt gaat worden. Dat betekent niet dat er nu niks gebeurt, integendeel. Kans voor de Veenkoloniën laat zien dat het gebied kansrijk is en steunt met het programma de eigen bestaande en nog te starten initiatieven van inwoners.


Leefstijl

“Door kleine stappen te nemen, zorgen we ervoor dat de initiatieven haalbaar zijn en blijven. Zo bouwen we aan de kansen en komen we verder.” Piet de Ruijter, trekker van de programmalijn Leefstijl.

Onze omgeving heeft veel invloed op ons gedrag en op ons gevoel. Deze kennis zetten we in om heel concreet de inwoners te stimuleren tot gezond gedrag. Met het veranderen van gedrag kun je beter zo vroeg mogelijk beginnen. Naast belonen, bieden we kansen. Dit doen we onder andere door de leefomgeving zo in te richten dat mensen zin krijgen om meer te bewegen. We willen al deze initiatieven delen met elkaar, met de 13 betrokken gemeenten, met alle betrokken organisaties en met de inwoners van het gebied. Want door te delen, ontstaat betrokkenheid bij elkaar en verbinding met het eigen gebied. De twee projecten hieronder geven een bescheiden indruk hoe het programma heel praktisch bijdraagt aan die ontwikkeling.

Voorbeeld: Met het programma ‘Gezond Scoren’ van FC Groningen zetten we Health Coins in als beloning voor gezond gedrag op scholen. Op de praktijkschool in Emmen loopt dit programma al. Leerlingen verdienen deze Health Coins bijvoorbeeld door te sporten, mee te doen met activiteiten en een stappenteller te gebruiken. Met deze virtuele munt kunnen ze vervolgens gezond en lekker eten kopen in de eigen schoolkantine. Maar ook zijn deze munten in te wisselen bij Bol.com. Iedereen kan meedoen en zijn of haar eigen virtuele geld verdienen met eenvoudig gezond gedrag.

Voorbeeld: In de gemeente Oldambt zijn wandelroutes ingericht door inwoners van het gebied, leidend langs bijzondere plekken met oude verhalen. De bekendere blotevoeten paden op meerdere plekken in de regio Veenkoloniën bieden ook jongere inwoners veel plezier.


Participatie

“Gezondheidsachterstanden pak je het beste samen aan: samen met inwoners plannen maken en uitvoeren. Zij weten welke problemen er in hun wijk of dorp spelen. En zij weten welke prikkels al dan niet werken. En door eigen inbreng zijn burgers eerder bereid om zelf wat aan hun problemen te doen.” Hermien Maarsingh, verantwoordelijk voor de programmalijn participatie.

Participatie is een van de belangrijkste sleutels voor een betere gezondheid. In gesprekken met bewoners horen we waar het wringt. We willen inwoners ondersteunen om daar zelf wat mee te doen, zelf oplossingen voor bestaande problemen te vinden. Wij ondersteunen inwoners met het bedenken en realiseren ervan. Hieronder weer een prachtig voorbeeld dat in elke gemeente kans van slagen heeft. Daarom delen we het graag.

Voorbeeld: In de gemeente Pekela runnen vrijwilligers ‘Eetpunt De Samenleving’ in dorpshuis De Kiepe in Nieuwe Pekela. Seniore buurtbewoners komen op deze plek wekelijks bijeen om samen te eten. Hierdoor ontstaat meer contact onderling en is er meer zicht op hoe het met de mensen gaat. Er wordt geluisterd naar hun problemen, ze kunnen hun verhaal kwijt, maar ontvangen ook steun.


Zorgeffectiviteit

“We gaan voor positieve gezondheid. Dat betekent dat we mensen zelf in staat stellen de juiste zorg te vinden en te krijgen. Daar moeten ze een positief gevoel over hebben.” Elisabeth Floor, trekker van de programmalijn zorgeffectiviteit.

Een grote groep inwoners van de Veenkoloniën heeft moeite die juiste zorg te vinden. Dat komt door onbekendheid met het zorgaanbod, maar helaas maar al te vaak ook door laaggeletterdheid. Daarom bouwen we de komende tijd per gemeente een structuur voor vindbare en toegankelijke zorg. Deze baseren we op de volgende vragen: wat is nodig om zorg toegankelijk te maken voor iedereen, hoe zorgen we dat iedereen snapt waar zorg te vinden is, waar en hoe bieden we die informatie aan en hoe bieden we mensen de kans hun schrijf- en leesvaardigheid te verbeteren? Met hele concrete resultaten als: fotostrips in plaats van geschreven patiënten- folders, vaker taaltoetsen afnemen en tegelijkertijd taalhuizen inrichten waar mensen les kunnen krijgen. Daarnaast zorgen we er voor dat alle instanties – zorg en welzijn – de bestaande problemen kennen en elkaar kunnen vinden om er mee aan de slag te gaan. De intensievere samenwerking tussen zorg en welzijn die daardoor ontstaat, heeft inmiddels al een prachtig resultaat opgeleverd, Goede start.

Voorbeeld: Onder de naam ‘Goede start voor de Veenkoloniën’ werken in de gemeente Hoogeveen zorgpartners samen met organisaties voor jeugd en gezin. Preventie is hierbij het doel. Door eigenlijk al voor de geboorte in beeld te hebben wie problemen heeft of dreigt te krijgen. Verloskundige zorgverleners werken daar met groepen zwangeren uit alle lagen van de bevolking. Deze gemengde groepen bepalen zelf de thema’s van de bijeenkomsten en helpen elkaar met antwoorden op vragen of oplossingen voor problemen. Maar ook door elkaar aan te spreken op bijvoorbeeld roken. Een van de mooie resultaten hiervan is dat zowel voor, tijdens, maar ook na de geboorte deze contacten blijven bestaan. Deze nieuwe vorm van zorgverlening aan zwangeren willen we de komende jaren uitrollen over alle 13 gemeenten binnen de Veenkoloniën.


Het vervolg

“Het verbeteren van de gezondheid van inwoners vraagt veel tijd. We hebben als het ware een hele generatie nodig om het denken over gezondheid te kantelen. Herinvesteren van besparingen uit het programma biedt ons de kans niet acht jaar, maar wel 20 jaar of langer te werken aan positieve gezondheid in de Veenkoloniën.” René van der Most, trekker van de programmalijn Shared Saving

Eén van de belangrijkste peilers onder het programma ligt in het herinvesteren van besparingen, ook wel ‘shared savings’ genoemd. Opbrengsten van het programma in de vorm van lagere zorgkosten vloeien terug de regio in en kunnen worden gebruikt voor nieuwe initiatieven in het gebied. Dat doen we bijvoorbeeld door in vier of vijf ‘proeftuinen’ in het gebied de zorg rondom bepaalde groepen anders in te richten. Samen met verzekeraars en gemeentes gaan we experimenteren.

Voorbeeld: één van de proeftuinen richt zich op diabetes patiënten. In een bepaalde gemeente brengen wij ze bij elkaar; inventariseren we hoe hun zorg georganiseerd is en luisteren we naar waar zij tegenaan lopen. Op basis daarvan gaan we kijken hoe de zorg slimmer georganiseerd kan worden. Meer preventief zodat minder ziekenhuisopnames nodig zijn, dat is het resultaat waarop we hopen. Onder andere ook voor senioren en jeugd richten we zo’n proeftuin in. Minder zorgkosten betekent dat verzekeraars en gemeenten letterlijk geld over houden. Met dat geld willen wij blijvend de inwoners van de Veenkoloniën de beste zorg bieden en bovendien kunnen blijven investeren in vernieuwingen. En daarbij mensen de regie laten houden over hun eigen gezondheid. Niet acht jaar lang, maar hun hele leven lang.

Kans voor de Veenkoloniën is een unieke kans om op een andere manier aan gezondheid te werken. Veel organisaties hebben zich al bij het programma aangesloten, en veel bestuurders, professionals maar ook steeds meer inwoners zijn ambassadeur voor onze visie.

 

 

 

Meld je aan voor de KVDVK-nieuwsbrief

captcha